Διαταραχές Κατάποσης/Δυσφαγία
Καθημερινά τρώμε και πίνουμε χωρίς να σκεφτόμαστε τη διαδικασία της σίτισης και της κατάποσης. Για τους περισσότερους από εμάς είναι αυτόματη και αυτονόητη. Δυστυχώς, όμως, υπάρχουν συνάνθρωποί μας που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Αν εσείς ή κάποιος δικός σας αντιμετωπίζει κάποια δυσκολία, διαθέτουμε την εξειδίκευση για να αξιολογήσουμε την κατάποσή σας και να προτείνουμε την καλύτερη θεραπεία.
Τι είναι η δυσφαγία;
Κάθε δυσκολία κατά τη διαδικασία μεταφοράς της τροφής ή κάποιου υγρού από το στόμα στο στομάχι ονομάζεται δυσφαγία. Η δυσφαγία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία.
Πώς προκαλείται η δυσφαγία;
Η δυσφαγία είναι συνήθως σύμπτωμα κάποιας άλλης ασθένειας. Συχνές ασθένειες που προξενούν δυσφαγία είναι οι νευρολογικές, με ιδιαίτερα συχνή αιτία τα Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια. Άλλες νευρολογικές ασθένειες όπου οι ασθενείς παρουσιάζουν δυσφαγία είναι διάφορες νευροεκφυλιστικές διαταραχές, όπως η νόσος Πάρκινσον, η πολλαπλή σκλήρυνση, η νόσος του κινητικού νευρώνα, οι άνοιες, κτλ. Τραύματα στον εγκέφαλο, όπως στην περίπτωση της Κρανιοεγκεφαλικής Κάκωσης ή της εγκεφαλικής πάρεσης κατά την παιδική ηλικία μπορεί να οδηγήσουν σε δυσφαγία. Συχνή αιτία δυσφαγίας αποτελούν και οι διάφορες μυασθένειες. Άλλες αιτίες πρόκλησης δυσφαγίας είναι οι όγκοι κεφαλής/τραχήλου, αναπνευστικές και καρδιολογικές διαταραχές, ανατομικά προβλήματα στις περιοχές της κεφαλής και του τραχήλου. Επίσης, αναπτυξιακές διαταραχές και διάφορα γενετικά σύνδρομα μπορεί να προκαλέσουν δυσφαγία.
Ποια συμπτώματα παρουσιάζουν οι ασθενείς με δυσφαγία;
Συχνά συμπτώματα της δυσφαγίας είναι:
‣ Βήχας κατά την κατάποση ή αμέσως μετά
‣ Πνιγμός
‣ Αίσθημα ότι κολλάει η τροφή στον λαιμό
‣ Πόνος κατά την κατάποση
‣ Αλλαγή στο χρώμα κατά την κατάποση (κυάνωση)
‣ Απώλεια βάρους
‣ Αφυδάτωση
‣ Υποσιτισμός
‣ Πνευμονία από εισρόφηση
Τι επιπτώσεις έχει η δυσφαγία;
Η δυσφαγία μπορεί να οδηγήσει σε μία σειρά από σοβαρές επιπλοκές που μπορεί να προξενήσουν ακόμα και τον θάνατο του ασθενούς, όπως:
Αναπνευστική δυσχέρεια και πνευμονία από εισρόφηση
Αφυδάτωση και υποσιτισμό
Σημαντική απώλεια βάρους και μυϊκής μάζας
Πνιγμό
Επιπλέον, επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής, με τους δυσφαγικούς ασθενείς να αναφέρουν σημαντικά μειωμένη ποιότητα ζωής εξαιτίας των διαταραχών κατάποσης και πολλούς ασθενείς να εμφανίζουν κατάθλιψη.
Πώς γίνεται η αξιολόγηση και η διάγνωση;
Η αξιολόγηση της δυσφαγίας γίνεται από έναν εξειδικευμένο λογοπαθολόγο, ο οποίος μέσα από την κλινική εξέταση και μία σειρά από συμπληρωματικές εργαστηριακές εξετάσεις θα εντοπίσει τη διαταραχή, την αιτία πρόκλησης και τα χαρακτηριστικά της και θα προτείνει τον ενδεδειγμένο τρόπο αντιμετώπισης.
Τι εξετάσεις χρειάζονται για τη διάγνωση της δυσφαγίας;
Δεδομένου ότι μεγάλο μέρος της διαδικασίας της κατάποσης λαμβάνει μέρος σε εσωτερικές δομές του σώματος, οι οποίες δεν φαίνονται με γυμνό μάτι, για τη σωστή διάγνωση και αξιολόγηση των διαταραχών κατάποσης απαιτούνται συνήθως πιο εξειδικευμένες εξετάσεις που θα επιτρέψουν στον λογοπαθολόγο να δει ακριβώς τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της κατάποσης.
Οι δύο συχνότερες εξετάσεις κατάποσης είναι:
Και οι δύο εξετάσεις, προκειμένου να γίνουν σωστά, απαιτούν την παρουσία εξειδικευμένου λογοπαθολόγου.
Υπάρχει θεραπεία για τη δυσφαγία; Τι περιλαμβάνει;
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχει υπάρξει αλματώδης πρόοδος στον τομέα της δυσφαγίας. Οι διαταραχές κατάποσης μπορούν να αντιμετωπιστούν, συμβάλλοντας έτσι στη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας ζωής του ασθενούς. Ο λογοπαθολόγος είναι ο ειδικός που θα σχεδιάσει και θα αναλάβει να φέρει εις πέρας το κατάλληλο θεραπευτικό πρόγραμμα ανάλογα με την αιτία που προκαλεί τη δυσφαγία. Συχνά θα προτείνει ένα συνδυασμό από αντισταθμιστικές και αποκαταστατικές τεχνικές. Οι αντισταθμιστικές τεχνικές συνήθως περιλαμβάνουν αλλαγές στη στάση του σώματος και κάποιες μανούβρες κατάποσης, καθώς και αλλαγές στις υφές των τροφών και υγρών με στόχο την άμεση βελτίωση της σίτισης, χωρίς ωστόσο να επιφέρουν μόνιμες αλλαγές στον μηχανισμό κατάποσης. Για την σε βάθος χρόνου βελτίωση του μηχανισμού κατάποσης, ο λογοπαθολόγος θα σχεδιάσει και θα σας προτείνει ένα πρόγραμμα με ασκήσεις αποκατάστασης της λειτουργίας των στοματικών, φαρυγγικών και λαρυγγικών δομών.
Είναι αποτελεσματική η θεραπεία της δυσφαγίας;
Διαθέσιμα δεδομένα από το Εθνικό Σύστημα Μέτρησης Αποτελεσμάτων της ASHA (NOMS) δείχνουν ότι η πλειοψηφία των ασθενών που έλαβαν θεραπεία δυσφαγίας εμφάνισαν σημαντική λειτουργική βελτίωση. Περίπου το 60% των ενηλίκων που σιτίζονταν μη στοματικά πριν την έναρξη της θεραπείας, στο τέλος της θεραπείας η κατάποσή τους ήταν αρκετά ασφαλής προκειμένου να μη χρειάζονται εναλλακτική μη στοματική μέθοδο σίτισης.